اگر حقیقت خاتمیت را آن گونه که علامه طباطبایی در تفسیر گران سنگ المیزان فی تفسیر القرآن، از رهگذر آیه «اکمال دین» تبیین کرده است، بپذیریم، فهم تلازم آن با جامعیت دین تسهیل خواهد شد؛ به این معنا که، فرض ثبوت هر یک از «جامعیت دین» و «خاتمیت»، بدون دیگری فرض محالی است؛ زیرا نمی توان تصور کرد که دین، جامع و کامل است، ولی به قله رفیع خاتمیت نایل نشده باشد؛ همچنان که نمی توان پذیرفت که دین، خاتم بوده باشد، اما واجد جامعیت و کمال نباشد. در عدم ثبوت دو امر متلازم نیز همین مسیله مطرح است. نوشتار پیش رو، در تبیین تلازم موجود بین جامعیت دین و ختم نبوت تشریعی با رویکردی توصیفی، تحلیلی از میان سه رهیافت «مراجعه به نصوص دینی»، «بررسی آموزه اکمال دین» و «بررسی یکایک آموزه های قرآن و اثبات کمال آنها»، تنها به آموزه اکمال دین پرداخته است. مدلول صریح آیه اکمال از منظر علامه، کامل شدن مجموعه معارف و احکام دین، با تشریع حکم ولایت است. همچنین اکمال دین، مساوق با اتمام نعمت است و این هر دو، مساوق و متلازم با جامعیت دین است.